zrób badania, bądź bezpieczna
Wirus opryszczki jest powszechnie występującym patogenem, z którym zetknęło się wiele osób. Zakażenie wirusem opryszczki u kobiet w ciąży może jednak budzić szczególne obawy. Czy opryszczka w ciąży zagraża dziecku? Jakie są objawy tej choroby i jakie metody leczenia są bezpieczne dla przyszłej mamy? Niebezpieczeństwo opryszczki w ciąży — sprawdź, z czym jest związane!
Czytaj dalej „Opryszczka w ciąży — czy zagraża dziecku?”
Konflikt serologiczny, czyli konflikt matczyno-płodowy to schorzenie, które wywołuje chorobę hemolityczną płodu lub noworodka. Konflikt serologiczny dotyka przede wszystkim kobiet z grupą krwi Rh- posiadających dzieci z mężczyzną Rh+. Jak diagnozuje się konflikt serologiczny i jak leczy?
Już na pierwszej wizycie u ginekologa ciężarna, która nie ma oznaczonej grupy krwi, dostaje skierowanie na wykonanie badań, które ją określą. Jest to bardzo ważne właśnie ze względu na możliwość wystąpienia konfliktu serologicznego. Czym jest konflikt serologiczny? Aby to wyjaśnić, trzeba uświadomić sobie, że rozwijające się dziecko dziedziczy grupę krwi po rodzicach. Do konfliktu serologicznego dochodzi w momencie kontaktu krwi dziecka Rh dodatniego (gdy dziecko dziedziczy po ojcu czynnik Rh dodatni) z krwią matki Rh ujemną. Mówimy wówczas o konflikcie RhD.
Skutki konfliktu serologicznego
Zwykle do kontaktu krwi matki z krwią dziecka dochodzi dopiero w momencie porodu. Jeśli jednak w czasie ciąży nastąpi przeciek krwinek płodowych, które mają antygen RhD, do krążenia matki, to w jej organizmie rozpocznie się produkcja przeciwciał skierowanych przeciwko tym antygenom, które mogą przechodzić przez łożysko i prowadzić do rozpadu krwinek czerwonych płodu. Taka sytuacja jest bardzo niebezpieczna w kolejnych ciążach. W pierwszej ciąży nie rozwijają się objawy konfliktu u płodu, mogą być natomiast groźne dla noworodków. Trzeba wiedzieć, że konflikt serologiczny jest chorobą płodu, a później noworodka, całkowicie bezobjawową u matki. U płodu może objawiać się powiększeniem wątroby i śledziony, a także niedokrwistością. W ciężkiej postaci konfliktu dochodzi do obrzęku płodu. U noworodków konflikt serologiczny może powodować niedokrwistość i żółtaczkę.
Diagnoza konfliktu serologicznego
Aby zdiagnozować konflikt serologiczny, należy oznaczyć grupę krwi. W ramach diagnostyki konfliktu serologicznego pomiędzy matką a płodem wykonuje się także badanie na przeciwciała odpornościowe, dawniej nazywane odczynem Coombsa. Badania przeprowadza się zarówno u kobiet RhD dodatnich, jak i RhD ujemnych. U każdej kobiety ciężarnej powinno być ono wykonane do 10. tygodnia ciąży. U kobiet RhD ujemnych, u których w pierwszym badaniu nie wykryto przeciwciał, kolejne badanie należy wykonać między 21. a 26. tygodniem ciąży. Natomiast u każdej kobiety, u której w poprzednich badaniach nie wykryto przeciwciał, badanie powinno być powtórzone między 27. a 32. tygodniem ciąży.
Leczenie konfliktu serologicznego
Leczenie konfliktu serologicznego odbywa się pod stałym nadzorem lekarza. Specjalista za pomocą USG monitoruje ewentualne nieprawidłowości i ordynuje odpowiednie leczenie. W ciężkich przypadkach wdraża się leczenie wewnątrzmaciczne, które polega na przetaczaniu krwi bezpośrednio do krążenia płodowego. Transfuzję powtarza się co 2–4 tygodnie aż do porodu. W ramach profilaktyki zaleca się podawanie immunoglobuliny anty-RhD pomiędzy 28. a 30. tygodniem ciąży.
Toksoplazmoza, jedna z najczęstszych chorób pasożytniczych występujących u człowieka, może być groźna zarówno dla przyszłej matki, jak i rozwijającego się w jej łonie dziecka. To właśnie dlatego badanie w kierunku toksoplazmozy jest jednym z najważniejszych, jakie należy wykonać już na wczesnym etapie ciąży.
Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, którą wywołuje pasożyt Toxoplasma gondii. Jest on szeroko rozpowszechniony w naturze, zarówno wśród zwierząt, jak i ludzi, a jego największymi żywicielami są koty. Zarażony kot może w ciągu doby wydalić 10 milionów tzw. oocyst – jednej z form zdolnych do zarażania toksoplazmozą.
Człowiek może zarazić się toksoplazmozą na kilka sposobów: drogą pokarmową, przez łożysko, jeśli choruje matka (toksoplazmoza wrodzona) lub podczas transfuzji krwi. Najczęściej do zakażenia pasożytem dochodzi drogą pokarmową. Może być to spowodowane zjedzeniem surowego bądź niedogotowanego mięsa, wypiciem skażonej wody czy zjedzeniem surowych, nieumytych warzyw i owoców. Źródłem zakażenia może być także kontakt ze skażoną glebą, np. podczas prac w ogrodzie.
Toksoplazmoza wywołana drogą pokarmową u osób z prawidłową odpornością może nie dawać żadnych objawów, a jeśli już się pojawią, najczęściej mylone są z grypą lub przeziębieniem. Wśród najczęstszych objawów toksoplazmozy można wymienić: gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, zmęczenie, bóle mięśni, wzmożoną potliwość, szczególnie w nocy. Niezwykle rzadko u osób z prawidłową odpornością dochodzi do ciężkiego przebiegu choroby, ale w niektórych przypadkach może dojść do zapalenia wątroby, płuc, mózgu czy siatkówki (toksoplazmoza oczu).
Najgroźniejszą odmianą jest toksoplazmoza wrodzona. Mówimy o niej, jeśli toksoplazmozą zarazi się kobieta będąca w ciąży, a pasożyt przez łożysko przedostanie się do płodu. Ryzyko zarażenia płodu przez zakażoną matkę wzrasta wraz z wiekiem ciąży. Według badaczy wynosi ono od 25% w pierwszym trymestrze do aż 65% w trzecim trymestrze ciąży. Według danych w Polsce dochodzi do wystąpienia toskoplazmozy wrodzonej w 1 do 4 przypadków na 1000 ciąż. Następstwem wrodzonej toksoplazmozy mogą być wodogłowie lub małogłowie, zwapnienia w obrębie mózgu, opóźnienie rozwoju psychomotorycznego, a także problemy ze wzrokiem.
W związku z niebezpiecznymi powikłaniami toskoplazmozy kobietom ciężarnym już na wczesnym etapie ciąży zaleca się wykonanie badań w kierunku tej choroby. Przyjmuje się, że takie badanie powinno zostać przeprowadzone do 10. tygodnia ciąży. Najczęściej stosowaną metodą jest badanie krwi w kierunku obecności przeciwciał: Toxoplasma gondii IgG oraz Toxoplasma gondii IgM. Przeciwciała klasy IgM wykrywa się u osób ze świeżo nabytym zarażeniem. Mogą się one utrzymywać do roku od zakażenia, a nawet dłużej. Przeciwciała IgG produkowane są przez całe życie w następstwie inwazji pierwotnej. Uważa się, że u osób z nabytym świeżym zarażeniem stwierdza się przeciwciała IgM i duże ilości IgG, u osób ze „starym” zarażeniem – niskie IgG i brak IgM.
Właściwą interpretacją wyników badań w kierunku toksoplazmozy zajmuje się lekarz prowadzący, który w razie potrzeby kieruje dalszym leczeniem. Najważniejsza jest jednak profilaktyka. Największą rolę odgrywa właściwa higiena, zwłaszcza przy przygotowywaniu posiłków. Kobiety w ciąży muszą unikać surowego lub niedogotowanego mięsa. Źródłem zarażenia mogą być: brudny nóż, deska do krojenia czy blat. Przyszłe mamy powinny także ograniczyć kontakt z kocim żwirkiem i ziemią, która może być zanieczyszczona kocimi odchodami, a wszelkie prace w ogrodzie wykonywać w rękawicach ochronnych.
O tym, że wirusy mogą być groźne dla naszego zdrowia nie trzeba nikogo przekonywać. Wciąż jednak wiele z nich jest dla nas całkowicie nieznanych. Jednym z tych, o których przeciętna osoba wie naprawdę niewiele jest wirus cytomegalii. Sprawdźmy więc czym grozi zakażenie tymże wirusem oraz w jaki sposób możemy sprawdzić, czy do niego doszło.
Zanim zaczniemy rozmawiać o badaniach, które mogą nam pomóc w diagnostyce tej choroby warto zadać sobie pytanie, co to jest cytomegalia, ponieważ bardzo wiele osób nie ma wiedzy na temat tej choroby. Nie ma w tym nic dziwnego, na ogół jest ona łagodna i nie powoduje żadnych większych kłopotów, poza uczuciem rozbicia czy objawami podobnymi do grypy. Nie zawsze jednak jest tak różowo. Cytomegalia jest chorobą wirusową, która przenosi się z ciężarnej matki na dziecko oraz przez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub jej wydzielinami (śliną, krwią, spermą czy mlekiem). W przypadku osób, których układ odpornościowy działa sprawnie nie jest ona niczym groźnym. Niestety, w przypadku kobiet w ciąży może doprowadzić do poważnych uszkodzeń płodu. Dzieci mam chorujących na cytomegalię rodzą się z niedosłuchem lub też mają poważnie uszkodzony ośrodkowy układ nerwowy. Wirusa tego nie możemy więc lekceważyć.
Jak już wspominaliśmy cytomegalia to choroba groźna przede wszystkim dla kobiet w ciąży oraz płodów. Dlatego też większość z nas nie zawraca sobie nią głowy – tym bardziej że jej objawy łatwo pomylić z przeziębieniem lub grypą. Jeśli jednak planujemy potomstwo dobrze sprawdzić, czy nie posiadamy przeciwciał przeciw wirusowi cytomegalii. Możemy zrobić to wykonując badanie o nazwie CMV, które polega na pobraniu próbki krwi i oznaczeniu znajdujących się w niej przeciwciał. Badanie nie jest bolesne, daje również bardzo wiarygodny wynik.
Przede wszystkim dlatego, by mieć świadomość swojego stanu zdrowia. Często mówi się, że badania na obecność przeciwciał wirusa cytomegalii powinny wykonać przede wszystkim panie planujące macierzyństwo oraz kobiety w ciąży. To prawda, choć nie powinno dotyczyć to wyłącznie nich. Osoby z najbliższego otoczenia, a zwłaszcza partnerzy takich kobiet mogą zarazić je wirusem. Dlatego też przed planowaniem poczęcia warto wspólnie wykonać badania by uniknąć zbędnego ryzyka.
Podsumowując, mimo tego, że wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, że przeszło infekcję wywołaną wirusem cytomegalii warto pozostawać czujnym i wykonać odpowiednie badania. Szczególnie ważne jest to w przypadku kobiet planujących zajście w ciążę oraz ich partnerów. Nie unikajmy więc badań – tym bardziej że są one pewnym sposobem diagnostyki.